Σάββατο, Φεβρουαρίου 11, 2006

Google και σύνδρομο της Κίνας

(μετάφραση από το περιοδικό: NewsWeek)

Οι επιχειρήσεις ξέρουν ότι δημιουργόντας ένα τύπο λογοκρισίας στις μηχανές αναζήτησής παραβιάζουν τις ίδιες τους τις αρχές τους.
O Rep. Tom Lantos, ένας δημοκράτης της Καλιφόρνιας και ένας επιζών ολοκαυτώματος, είχε ένα μήνυμα για την Yahoo, τη Microsoft και τη Google σε μια δημόσια ενημέρωση την προηγούμενη εβδομάδα: «Αυτές οι μαζικά επιτυχείς επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας… πρέπει να ντρέπονται.» Μιλούσε για τον τρόπο που αυτοί οι γίγαντες του Διαδικτύου συνεργάζονται με την κινεζική κυβέρνηση για να πνίξουν την ελεύθερη ομιλία. Το Google προώθησε πρόσφατα μια μηχανή αναζήτησης τύπου Κίνας με ενσωματωμένη λογοκρισία του κρίσιμου πολιτικού περιεχομένου, των νέων site και των πληροφοριών για τη δημοκρατία. Στην κινεζική επιμονή, η Microsoft (που επίσης χρησιμοποιεί τα φίλτρα από τους κινεζικούς κανόνες) έχει διακόψει επίσης το blog ενός αποστάτη που ωθεί τη δημοκρατία. Και η Yahoo (ακόμα ένας λογοκριτής αναζήτησης) προφανώς παρείχε τις πληροφορίες στην Κίνα που την βοήθησε να ανακαλύψει έναν δημοσιογράφο που γράφει ανώνυμα για τις καταχρήσεις των ανθρωπίνων-δικαιωμάτων. Το άτομο αυτό εκτύει τώρα 10 χρόνια στη φυλακή για αυτό το «έγκλημα».


Και όλα αυτά σε μια υποτιθέμενη κομμουνιστική χώρα...

Σχέση Κράτους - Εκκλησίας

Με αφορμή την επερχόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος της Ελλάδας μπήκε απο κάποιους (ποιους;) το θέμα αναθεώρησης της σχέσης μεταξύ Κράτους και εκκλησίας.
Και καλώς έγινε...
Το γιατί γίνεται σε αυτή τη χρονική στιγμή μια αναθεώρηση του Συντάγματος και πού αυτό ωφελεί (προφανώς την κυβέρνηση) νομιμοποιώντας θέματα όπως αποδοχή λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων κ.α. είναι άλλη μεγάλη συζήτηση...

Ας δούμε αναλυτικά ποιά είναι η σχέση μεταξύ κράτους και εκκλησίας σήμερα.

Αρχικά να δούμε τί είναι η εκκλησία και τί εκπροσωπεί αυτή στη σύγχρονη κοινωνία.
Η εκκλησία (θα αποφεύγω να βάζω με κεφαλαίο το πρώτο γράμμα της λέξης εκκλησίας) αποτελεί μία μεγάλη δύναμη στην νέα εποχή της Ελλάδας... Αποτελεί πλεόν την 1 μεγαλύτερη δύναμη και θύματα της κάποιοι (και μάλλον πολλοί) εκ των Ελλήνων (και μη) υπηκόων. Κακώς για μένα να ασκεί εξουσία η εκκλησία εκμεταλευόμενη την οποιαδήποτε πίστη των ανθρώπων. Ακόμα και αν δούμε την εκκλησία έξω απο τα όρια της Ελλάδας (π.χ Ιταλία με τον αλάθητο Πάπα και της κυριότητας του Βατικανού) βλέπουμε μια τάση της εκάστοτε εκκλησία προς την εξουσία.
Όμως δεν θα μιλήσουμε εδώ για το αν πρέπει να υπα΄ρχει εκκλησία ή όχι.
Αλλά ποιά πρέπει να είναι η σχέση της με το κράτος. Ας μην κρυβόμαστε! Η εκκλησία με προτοστάτη των κύριο Χριστόδουλο μπορεί (όπως κα έκανε) να καθορίσει ακόμα και βουλευτικές εκλογές. Δεν θα ξεχάσει κανείς τα καραγκιοζιλίκια με τις ταυτότητες και το υψωμένο λαύαρο της Επαναστάσεως να καλεί τους φανατικούς (εδώ) "εικονολάτρες" να επαναστατήσουν ενάντια στον πρωθυπουργό κ.Σημίτη για ένα θέμα που είχε να κάνει με το κράτος και την αστυνομία της χώρας και μόνο με αυτούς (αφού ας μην ξεχνάμε ότι οι ταυτότητα είναι αστυνομικές και δεν πας από την εκκλησία να τις πάρεις αλλά απο την αστυνομία). Αποτέλεσμα αυτού είναι η διαμάχη Σημίτη - Χριστόδουλου που για μένα έκρινε (κατά του κ.Σημίτη) τς εκλογές. Ποιός όμως δίνει το ΔΙΚΑΙΩΜΑ στην εκκλησία και στον οποιοδήποτε Χριστόδουλο να εμπλέκονται σε θέματα κρατικά; Μήπως είναι αυτή η σχέση που δεν πρέπει να έχουν κράτος και εκκλησία;
Ναι αυτό είναι!

Γιατί εμπέκεται όμως η εκκλησία; Γιατί στο σύνταγμα αναφέρεται το παρακάτω:


'Αρθρο 13 - (Θρησκευτική Ελευθερία)

1. Η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη. Η απόλαυση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις καθενός.


ενώ τελείται αγιασμός στο χώρο της Βουλής και βάζει ακόμα και τον πρόεδρο της Δημοκρατίας να κάνει σύμφωνα με το Σύνταγμα τα παρακάτω:

'Αρθρο 33 - (Έναρξη θητείας, όρκος, χορηγία)

2. O Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πριν αναλάβει την άσκηση των καθηκόντων του, δίνει ενώπιον της Bουλής τον ακόλουθο όρκο:
«Oρκίζομαι στο όνομα της Aγίας και Oμοούσιας και Aδιαίρετης Tριάδας να φυλάσσω το Σύνταγμα και τους νόμους, να μεριμνώ για την πιστή τους τήρηση, να υπερασπίζω την εθνική ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της Xώρας, να προστατεύω τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των Eλλήνων και να υπηρετώ το γενικό συμφέρον και την πρόοδο του Eλληνικού Λαού».


έτσι σεβόμαστε την ανεξιθρησκεία;

Πολλοί θα υποστηρίξουν ότι αυτό δεν έχει να κάνει με την εκκλησία αλλά με τη θρησκεία.
Δεν το θεωρώ σώφρον να πιστεύει κανείς ότι η θρησκεία και η εκκλησία δεν ταυτίζονται πλέον απόλυτα. Με ποιά έννοια; Αν και είναι μεγάλη συζήτηση απλά να τονίσω ότι ο Χριστός (αν και όποτε δεν αμφισβητούμε τη φυσική του ύπαρξη) είχε μπει στον τότε ναό και ουσιαστικά τον διέλυσε τονίζοντας το ανούσιο της ύπαρξης ναού και εκμετάλευσης του Θεού! Γιατί και τότε είχαν ταυτίσει τις έννοιες θρήσκεια και Εκκλησία όπως και σήμερα...
Έτσι λοιπόν με συνηρμούς φτάνουμε στο συμπέρασμα ότι άλλος πλέον είναι ο σκοπός ύπαρξης της Ελληνικής τουλάχιστον εκκλησίας.
Γιατί οι παπάδες να θεωρούνται δημόσιοι υπάλληλοι? Γιατί ένας Μουσουλμάνος να πληρώνει μέσω της φορολογίας του κάτι γαι το οποίο δεν θεωρείτε βάση της ανεξιθρησκείας δημόσιο αγαθό?
Ο κ. Χριστόδουλος ζητάει λέει πίσω τα πλούτη που δέσμευσε το κράτος απο την εκκλησία!
Άκουσον άκουσον...
Για πείτε μας λοιπόν κύριε Χριστόδουλε αν φορολογείστε ώς εκκλησία για τα πανεράκια που βγάζετε σε κάθε λειτουργία της εκκλησίας μαζεύοντας χρήματα για δήθεν κοινοφελείς σκοπούς; Για πείτε μας τότε γιατί η εκκλησία ανοίγει καταστήματα και επιχειρίσεις συσωρεύοντας τον πλούτο γύρω της?
Για πείτε μας λοιπόν γιατί στις ανθρωπιστικές βοήθειες που "παρέχετε" (ας γελάσω) βάζετε τον απλό λαϊκό κόσμο να πληρώνει ενώ εσείς δεν δίνετε τίποτα απο την τσέπη σας.
Αλλά όλα αυτά γίνονται γιατί υπάρχει αυτή η σχέση μεταξύ κράτους και εκκλησίας που σας διαφυλάσει και σας κρατά εκ του ασφαλούς γατζομένη πάνω του.
Και να το παίζετε ψύχραιμα το παιχνίδι της αναθεώρησης του Συντάγματος είναι γιατί ξέρετε ότι η Νέα Δημοκρατία δεν θα αναφερθεί στο ζήτημα αναθεώρησης σχέσης κράτους - εκκλησίας όπως και ήδη το έκανε η κα. Μαριέττα Γιαννάκου με δηλώσεις της, γνωρίζοντας ότι ουκ ολίγον έχει εκμεταλευτεί η Ν.Δ. την εκκλησία και αντιστρόφως!
Μιλάτε εκ του ασφαλούς λοιπόν...

Τί θα σήμαινε η ανεξαρτησία κράτους - εκκλησίας.
Ας δανιστώ κμάτια ενός κειμένου δημοσιευμένο στο Βήμα στις 24/05/1998 από τον κ. Αντώνη Λιάκο, καθηγητή της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, τότε που δεν ήταν άκρως επίκαιρο το θέμα...

Στην τωρινή φάση αναμονής για την εξέλιξη των σχέσεων Εκκλησίας και πολιτείας υπάρχουν δύο εννοιολογικές μετατοπίσεις, ιστορικά ανακριβείς και πολιτικά ασαφείς. Μια κύρια, ότι η σχέση κράτους - Εκκλησίας αφορά τις σχέσεις έθνους - θρησκείας, δηλαδή Ελληνισμού - Ορθοδοξίας, και μια δευτερεύουσα, ότι το ενδεχόμενο χωρισμού θα κατέληγε στην εγκαθίδρυση «λαϊκιστικού» κράτους.

Ας αρχίσουμε από τη δευτερεύουσα, γιατί είναι ενδεικτική της χρήσης της μετατόπισης στην επιχειρηματολογία. Το μη θρησκευτικό κράτος αποκαλείται «κοσμικό» ή «λαϊκό» κράτος (secular, seculier, laico, weltlich). Η έννοια της «εκκοσμίκευσης» του κράτους δεν έχει απολύτως καμία σχέση με τον λαϊκισμό (populism). Η αρνητική σήμανση του λαϊκισμού είναι ο μόνος λόγος της μετατόπισης στην ορολογία.

Ας έρθουμε τώρα στο πρώτο σημείο. Η σχέση κράτους - Εκκλησίας δεν ταυτίζεται με τη σχέση έθνους - θρησκείας ούτε με τις σχέσεις Ελληνισμού - Ορθοδοξίας. Ο Ελληνισμός είναι μια έννοια ιστορική, δηλαδή μεταβαλλόμενη· η Ορθοδοξία μια κατηγορία υπερεθνική. Μεταβαλλόμενη υπήρξε και η συνείδηση των σχέσεών τους στον ιστορικό χρόνο. Το επιχείρημα των «ακατάλυτων» δεσμών Ελληνισμού και Ορθοδοξίας, εκτός από την προφανή μετατόπιση των πλαισίων, χρειάζεται αποσαφήνιση.

Η ιδέα της Ευρώπης και η συνείδηση των Ευρωπαίων διαμορφώθηκαν μέσα από τον χριστιανισμό του Μεσαίωνα και από την αντιπαράθεση κυρίως με τους μουσουλμάνους. Ηταν σε στιγμές κινδύνου που οι πάπες και οι μονάρχες της Ευρώπης επικαλέστηκαν την ιδιότητα του «Ευρωπαίου».

Αλλά η ίδια η Ευρώπη διαμορφώθηκε επίσης από την εμπειρία των αιματηρών θρησκευτικών πολέμων του 16ου - 17ου αιώνα. Για αυτό διατυπώθηκε και υιοθετήθηκε η έννοια της ανεξιθρησκίας. Αυτή η εμπειρία μαζί με άλλες εξελίξεις ενίσχυσαν τη διαδικασία εκκοσμίκευσης της πολιτικής, την ανάγκη ουδετερότητας του κράτους απέναντι στις θρησκευτικές πεποιθήσεις των πολιτών του. Σιγά σιγά δηλαδή διαμορφώθηκε η αντίληψη ότι η θρησκευτική πίστη είναι προσωπική υπόθεση του καθενός. Ολα αυτά υπήρξαν οι ιστορικές προϋποθέσεις για να δημιουργηθούν τα έθνη, για να λειτουργήσει ο κοινοβουλευτισμός και για να εγκαθιδρυθεί η δημοκρατία. Η ίδια η δημοκρατία σημαίνει διαπραγμάτευση και αυτή, με τη σειρά της, αμοιβαίες υποχωρήσεις. Χρειάζεται ένα πνεύμα σχετικότητας. Πώς μπορεί κανείς όμως να δεχθεί τη διαπραγμάτευση αν θεωρεί τη δική του αλήθεια «ιερή» και θεόσταλτη; Γι' αυτό η πολιτική εκκοσμικεύθηκε και το κράτος έγινε κοσμικό ή λαϊκό.

Από τη σύντομη αυτή ιστορική επισκόπηση προκύπτει λοιπόν ότι το επιχείρημα για την προνομιακότερη σχέση του ελληνικού έθνους με τη θρησκεία του, σε σχέση με άλλα έθνη ή ευρύτερες υπερεθνικές συλλογικότητες, είναι ανακριβές. Βεβαίως οι σχέσεις του ελληνικού κράτους με την ελληνική εκκλησία δεν χαρακτηρίζονται από σαφήνεια. Αν και η πολιτεία δεν χάνει τον θεμελιώδη εκκοσμικευμένο χαρακτήρα που έχει, εν τούτοις η ασάφεια αυτή τον υπονομεύει, ακυρώνοντας μερικές από τις βασικές, θεωρητικές προϋποθέσεις της δημοκρατίας. Γιατί δημοκρατία δεν είναι μόνο η συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση της εξουσίας αλλά και ο σεβασμός των δικαιωμάτων των πολιτών, ακόμη και των μικρών, ελάχιστων μειονοτήτων. Ο σεβασμός δηλαδή να έχει κάθε πολίτης τη δυνατότητα να θρησκεύεται ελεύθερα ή να μη θρησκεύεται καθόλου, χωρίς να γίνεται στόχος διακρίσεων, χωρίς ακόμη να αποκλείεται από την εθνική συλλογικότητα όταν αυτή ορίζεται με εθνοθρησκευτικά κριτήρια. Δημοκρατία είναι ο σεβασμός της αρχής ότι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις του καθενός αποτελούν προσωπική του υπόθεση. Οι αρχές αυτές δεν εκπορεύονται από κάποιο σκοτεινό διευθυντήριο των Βρυξελλών.

Οι συνειρμοί όμως θα μας οδηγούσαν και στο σύνθημα της δικτατορίας 1967-74 «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών».

Το έθνος όμως έχει εκκοσμικευθεί σε όλες τις διαστάσεις της ζωής του. Εξάλλου τα προβλήματα της σημερινής ευρείας κοινωνικής αναδιοργάνωσης δεν αντιμετωπίζονται με κατηγορίες έθνους αλλά κοινωνίας. Αν δηλαδή σήμερα χρειάζεται να αλλάξει το παραδειγματικό μοντέλο διαχείρισης της οικονομίας, οι αξίες που καθορίζουν τις μεγάλες πολιτικές στρατηγικές, αυτές δεν αλλάζουν με την προβολή των εθνικών ιδιαιτεροτήτων αλλά με την αμφισβήτηση των κυρίαρχων οικονομικών δογμάτων και της φιλοσοφίας τους. Και η Εκκλησία ασφαλώς μπορεί να συμβάλει σε αυτό. Χρειάζεται όμως να μιλήσει σε μια γλώσσα οικουμενική και συγκεκριμένη. Οχι με γλώσσα εθνικισμού ούτε εθναρχική. Για να μιλήσει σήμερα κανείς μια γλώσσα οικουμενική και για να έχει αξίωση να γίνει πιστευτός, χρειάζεται συνείδηση της επί μέρους θέσης από την οποία ξεκινά. Δηλαδή της περιορισμένης αντιπροσωπευτικότητας.



Κανούλας Δημήτριος
11 Φεβρουαρίου 2006